Publikacje
Abstrakt: Alarmujący wzrost konsumpcji jednorazowych tworzyw sztucznych (SUP), spotęgowany przez pandemię COVID-19 oraz jej negatywny wpływ na środowisko i zdrowie publiczne, podkreśla pilną potrzebę przyjęcia przez społeczeństwo bardziej odpowiedzialnych ekologicznie zachowań. Niniejsze badanie przedstawia inicjatywy nauki obywatelskiej (CS) podjęte dwa lata po wybuchu pandemii jako skuteczny sposób angażowania i mobilizowania obywateli do ograniczenia zużycia plastiku. Łączy ono inwentaryzację działań CS ukierunkowanych na SUP z autorskim projektem CS. W odróżnieniu od dominującego technicznego charakteru istniejących inicjatyw, nasz projekt „Detektyw Plastiku” został zaprojektowany do zbierania danych dotyczących zachowań związanych z korzystaniem z SUP. Większość zrealizowanych i trwających projektów CS zajmujących się SUP koncentrowała się na sprzątaniu plaż, głównie obejmując raportowanie rozkładu i składu odpadów plastikowych. Nie znaleziono jednak żadnych inicjatyw dotyczących zachowań konsumenckich. Działania CS były głównie inicjowane oddolnie, w dużej mierze koordynowane przez organizacje pozarządowe (NGO) i w większości ograniczały się do półkuli północnej. W naszym projekcie wolontariusze zostali poproszeni o obserwację, próbkowanie i kategoryzowanie zachowań w swoim otoczeniu, wykorzystując model odróżniający korzystanie z SUP od przyjmowania alternatywnych materiałów lub praktyk. Dodatkowo oceniono postrzeganie SUP przez uczestników za pomocą ankiet przed i po projekcie. Nasze wyniki ujawniają, że młodzi ludzie, w szczególności, są chętni do uczestnictwa w inicjatywach CS. Niezależnie od wieku, płci czy lokalizacji, wszyscy respondenci—pomimo uznania potrzeby ograniczenia konsumpcji SUP—wskazali producentów jako główną grupę odpowiedzialną za przeciwdziałanie zanieczyszczeniom plastikiem. Wnioskujemy, że CS może działać jako skuteczny pośrednik wiedzy między społecznością badawczą a pozanaukową, wspierając zmianę zachowań w kierunku bardziej zrównoważonych praktyk. Ponadto inicjatywy CS mogą odgrywać kluczową rolę w popularyzacji wyników naukowych i wpływaniu na procesy decyzyjne, aby promować przyjazne środowisku alternatywy dla SUP.
Krawczyk, A., Jaguszewska, N., Ziółkiewicz, W., Grodzińska-Jurczak, M. (2023). The ivory tower of academia in the era of climate change: European scientists’ engagement in science popularization related to single-use plastics. Environmental Science & Policy, 146, 185-202.
Popularyzacja wyników badań
- Ekspertka o plastiku: nie chodzi by go wyeliminować, trzeba pomyśleć jak go mądrze zredukować
Jeżeli ktoś nie ma czasu, przestrzeni na dbałość o środowisko, niech zastanowi się nad zdrowiem - swoim i swojej rodziny, kupując rzeczy w plastikowych opakowaniach. Jeżeli ten plastik, jako opakowanie, przylega bardzo do tego, co jest wewnątrz - może to być pietruszka, kawałek mięsa - to nie ma tak naprawdę możliwości, żeby nie przechodził do tego właśnie produktu - mówi prof. Małgorzata Grodzińska-Jurczak, biolożka z Instytutu Nauk o Środowisku na Wydziale Biologii UJ.
- Zachęcamy do obejrzenia fotorelacji z seminarium Instytutu Nauk o Środowisku z dn. 18.01.2024 r.
- wystąpienie mgr Aleksandry Krawczyk pt. "Communicative constructions and the relational concept of space in a circular economy of single-use plastics"
- Podkast „Eko bez Kantów” – wywiad z Prof. Grodzińską-Jurczak, 22 listopada 2024 r
Stopnie naukowe
Dnia 4 kwietnia 2024 roku w Krakowie miała miejsce obrona pracy doktorskiej pt. "Communicative constructions and the relational concept of space in a circular economy of single-use plastics" autorstwa mgr Aleksandry Krawczyk, stanowiącej efekt realizacji projektu. Komisja doktorska jednogłośnie podjęła uchwałę, wnosząc do Rady Dyscypliny UJ "geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna" o przyznanie Doktorantce tytułu doktora. Serdecznie gratulujemy! Zachęcamy do zapoznania się z dokumentacją fotograficzną z uroczystości (galeria zdjęć 2).GAMIFIKACJA
Zapraszamy do udziału w rozgrywkach innowacyjnej gry autorstwa mgr Dawida Rostanowskiego. O z nią związanych badaniach i wynikach będziemy informować na bieżąco!
POPULARYZACJA
14.4.2025: Eureka Czy konferencje naukowe muszą oznaczać tony plastiku?:
8.-12.09.2024 Prezentacja online "Journalists in a Circular Economy: Stakeholders’ engagement in the media discourse on single-use plastics during the COVID-19 pandemic." na konferencji SDEWES 2024.
.jpg)
.jpg)
